Kỳ vọng là lớp sơn nứt: Bài học từ sự vắng mặt của Việt Nam tại U20 châu Á 2027

Đêm 6/9, tại một sân vận động ở Đông Nam Á, tôi ngồi trước màn hình, ghi chép lại từng con số. Indonesia vừa đánh bại Australia 2-0 trong trận đấu quyết định. Nhưng tôi không tập trung vào bàn thắng. Tôi nhìn vào khuôn mặt của các cầu thủ trẻ Indonesia – họ không ăn mừng như những kẻ chiến thắng mà như những người vừa trút bỏ một gánh nặng. Họ biết rằng tấm vé đến Trung Quốc không chỉ là phần thưởng cho 90 phút, mà là kết quả của một quá trình mà người hâm mộ của họ đã kiên nhẫn chờ đợi từ lâu. Khi vòng loại U20 châu Á 2027 khép lại, bức tranh toàn cảnh đã rõ ràng. 16 đội tuyển đã giành quyền tham dự VCK tại Trung Quốc từ ngày 24/3 đến 10/4/2027. Hàn Quốc, Uzbekistan, Triều Tiên, Tajikistan, Arab Saudi, Iraq, Nhật Bản và Indonesia đứng đầu các bảng đấu. Lebanon, Oman, Iran, Jordan, Thái Lan, Ấn Độ và Malaysia vượt qua với tư cách là những đội nhì bảng có thành tích tốt nhất. Trung Quốc, với tư cách chủ nhà, không cần thi đấu vòng loại. Đông Nam Á có ba đại diện. Indonesia, Thái Lan và Malaysia sẽ góp mặt. Nhưng cái tên mà tôi muốn nói đến lại không nằm trong danh sách này. Việt Nam vắng mặt. Và không chỉ vắng mặt – đội tuyển U20 Việt Nam còn bị tụt hạng, hết cửa dự VCK U20 châu Á 2027 lẫn 2029. Đây không phải là một tai nạn. Đây là một sự sụp đổ có hệ thống mà tôi đã chứng kiến từ nhiều năm nay. Tôi mất ba mươi năm để hiểu rằng cậu bé vàng không nổi dậy, mà là lớp sơn kỳ vọng của chúng ta bắt đầu nứt. Hãy nhìn vào Indonesia. Họ đã không đến Trung Quốc bằng sự may mắn. Họ đánh bại Australia 2-0 trong trận đấu mà họ kiểm soát hoàn toàn. Bảy điểm sau ba trận, đứng đầu bảng H. Đây không phải là một đội bóng trẻ được xây dựng trong một năm. Đây là một thế hệ cầu thủ được đào tạo bài bản, với một kế hoạch dài hạn mà Liên đoàn bóng đá Indonesia đã kiên trì theo đuổi. Thái Lan – đội bóng mà tôi đã theo dõi rất kỹ – phải đi qua nhóm bảy đội nhì có thành tích tốt nhất. Họ thua Iraq 1-3 ở lượt cuối, nhưng vẫn đủ điều kiện. HLV Jukkapant Punpee đã xin lỗi người hâm mộ: "Tôi thừa nhận chúng tôi còn rất nhiều việc phải làm từ trận đấu này. Đây là bài học tốt từ thất bại. Các cầu thủ đã không duy trì được sự tập trung và quên những chiến thuật đã chuẩn bị, dù ban huấn luyện đã cảnh báo về những đường chuyền dài của Iraq." Tôi nghe tiếng thở dài của băng ghế huấn luyện qua lời xin lỗi đó. Đó không phải là một HLV yếu kém. Đó là một HLV đang nhìn thấy giới hạn của đội mình và dám thừa nhận điều đó. Thái Lan vẫn đi tiếp – nhưng họ biết rằng họ còn nhiều việc phải làm. Malaysia – đội cuối cùng giành vé – hòa Indonesia và Australia trước khi thắng Lào 2-1. Năm điểm, đứng thứ bảy trong nhóm tám đội nhì có thành tích tốt. Họ không đẹp mắt. Nhưng họ có mặt ở đó. Còn Việt Nam thì sao? Trong khi ba đại diện Đông Nam Á khác đang chuẩn bị hành lý đến Trung Quốc, Việt Nam đang phải đối mặt với một thực tế phũ phàng. Họ không chỉ thất bại trong việc vượt qua vòng loại – họ còn bị tụt hạng xuống vòng phát triển U20 châu Á 2029. Cùng với Campuchia, Hong Kong, Lào, Bangladesh và Philippines. Tôi đã chứng kiến sự phát triển của bóng đá trẻ Việt Nam qua nhiều thập kỷ. Tôi nhớ những năm tháng mà người hâm mộ nói về lứa cầu thủ vàng với niềm tin tuyệt đối. Nhưng niềm tin đó đã trở thành một tấm áo quá rộng, che giấu những vết nứt bên trong. Hãy để tôi nói rõ điều này: Việt Nam không thất bại vì thiếu tài năng. Việt Nam thất bại vì thiếu một hệ thống. Khi những cầu thủ trẻ của Indonesia được thi đấu thường xuyên ở các giải chuyên nghiệp, khi họ được đào tạo với một triết lý rõ ràng từ cấp độ trẻ, thì những cầu thủ trẻ của Việt Nam vẫn đang chờ đợi một kế hoạch cụ thể. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi suốt 50 năm qua, tôi có thể nói rằng sự khác biệt giữa Indonesia và Việt Nam không nằm ở kỹ thuật cá nhân. Nó nằm ở cách hai quốc gia này đối mặt với kỳ vọng. Indonesia đã học cách biến kỳ vọng thành động lực. Việt Nam – với tất cả sự tôn trọng – đã để kỳ vọng trở thành một gánh nặng. Giải U20 châu Á đã trải qua 43 kỳ tổ chức. Hàn Quốc giàu thành tích nhất với 12 lần vô địch. Iraq từng năm lần đăng quang, Iran có bốn chức vô địch. Arab Saudi có ba lần lên ngôi, trong khi Nhật Bản và Uzbekistan mỗi đội từng vô địch một lần. Indonesia cũng từng đăng quang năm 2026. Lịch sử đang nhắc nhở chúng ta rằng bóng đá trẻ không phải là một cuộc đua ngắn. Đó là một cuộc chạy marathon. Tôi có thể sai. Có thể Việt Nam sẽ vực dậy sau cú sốc này. Có thể sự tụt hạng sẽ là một lời cảnh tỉnh cần thiết để thay đổi cách tiếp cận. Nhưng tôi đã sống đủ lâu để biết rằng những lời cảnh tỉnh chỉ có giá trị khi chúng được lắng nghe. Sân vắng không tước đi tiếng hét, nó chỉ khiến chúng ta nghe rõ hơn tiếng thở dài của băng ghế huấn luyện. Bây giờ, khi tôi nhìn vào danh sách 16 đội dự VCK U20 châu Á 2027, tôi thấy một thông điệp rõ ràng. Bóng đá trẻ Đông Nam Á đang thay đổi. Indonesia đang dẫn đầu. Thái Lan và Malaysia đang theo sát. Còn Việt Nam – một quốc gia từng được coi là niềm hy vọng của khu vực – đang phải nhìn từ bên ngoài. Câu hỏi không phải là khi nào Việt Nam trở lại. Câu hỏi là liệu họ có hiểu được vì sao họ phải rời đi. Khi VCK U20 châu Á 2027 khai mạc tại Trung Quốc vào tháng 3 năm sau, tôi sẽ có mặt ở đó. Tôi sẽ quan sát Indonesia, Thái Lan và Malaysia với sự tò mò của một người đã dành cả đời để hiểu trò chơi này. Và tôi sẽ nhớ về Việt Nam – không phải với sự thương tiếc, mà với hy vọng rằng sự vắng mặt này sẽ là chất xúc tác cho một cuộc cách mạng thực sự. Bởi vì Moscow dạy tôi rằng đội tuyển Đức không bao giờ chết; họ chỉ đi lạc trong chính chiếc cúp mà họ từng xem như lãnh thổ. Và Việt Nam cũng vậy. Họ không biến mất. Họ chỉ đang lạc đường. Vấn đề là: họ có tìm được đường trở về không?